Misselijk makende insinuatie van NVVK

In haar digitale nieuwsbrief van 3 mei 2016 heeft de NVVK een bericht opgenomen getiteld: ‘Banken zullen leefgeldrekeningen niet meer blokkeren’. Het bericht luidt als volgt:

“De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) heeft in een brief aan staatssecretaris Klijnsma laten weten dat haar leden leefgeldrekeningen niet meer zullen blokkeren, tenzij het belang van de klant in het geding is of er sprake is van fraude of een onveilige situatie.

Een leefgeldrekening, daggeld- of zakgeldrekening, is een eenvoudige betaalrekening, zonder roodstandfaciliteit, maar met een bankpas.

Het belang van de klant is in het geding als er bijvoorbeeld door een bewindvoerder misbruik van de rekening wordt gemaakt”.

Het misselijkmakende zit hem in de staart: “als er bijvoorbeeld door een bewindvoerder misbruik van de rekening wordt gemaakt”. Misschien kan de NVVK uitleggen hoe een bewindvoerder misbruik kan maken van een leefgeldrekening? Mij zijn daarvan geen voorbeelden of mogelijkheden bekend. Ook de brief van de NVB kan geen enkele aanleiding geven om op deze plaats en op deze wijze ‘een bewindvoerder’ te noemen. En de vraag rijst: waarom staat er niet ‘een schuldhulpverlener’, ‘een gemeente’, ‘een beslaglegger’, ‘een deurwaarder’, ‘de belastingdienst’, ‘een NVVK-lid’?

Geen enkele reden om hier een bewindvoerder te noemen. En op deze wijze legt de NVVK toch mooi weer het verband tussen bewindvoerder en misbruik. Om van te kotsen!

© André Leijssen, mei 2016.

Cashback bij mobiele telefoonabonnementen

Rechtbank Haarlem: Afsluiten van meerdere telefoonabonnementen op één dag. Bij afsluiten van abonnementen in een winkel is geen sprake van een wettelijk recht op bedenktijd. Het is de telefoonaanbieder bekend dat het veelvuldig voorkomt dat jonge vrouwen onder druk worden gezet om telefoonabonnementen af te sluiten, waarop de gratis verstrekte toestellen moeten worden afgegeven aan jonge mannen die op die wijze misbruik van deze vrouwen maken. De kantonrechter acht het niet begrijpelijk dat telefoonaanbieder daar geen beleid voor heeft ontwikkeld. In deze zaak oordeelt de kantonrechter dat de telefoonaanbieder op het moment van het afsluiten van de abonnementen reden had het bestaan van misbruik van omstandigheden te veronderstellen. De kantonrechter vernietigt de telefoonabonnementen.

http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBHAA:2010:BO9354

De lege gereedschapskist van Taco

Op diverse plaatsen heeft collega Taco Schaafsma zijn opvatting verkondigd dat de beschermingsbewindvoerder een ‘lege gereedschapskist’ heeft, indien hij de taak krijgt toebedeeld om schulden van rechthebbenden te regelen of aan schuldbemiddeling te doen. De vraag is of die beeldspraak, sinds de invoering van de wetswijzigingen in 2014, nog wel passend is. Is de gereedschapskist van de beschermingsbewindvoerder wel leeg?

            In zijn artikel geeft Taco zelf het antwoord[1]: artikel 48 van de ‘Wet op het consumentenkrediet’ (Wck) is aangepast. In lid 1 van dat artikel is de beschermingsbewindvoerder toegevoegd onder de personen die zijn uitgezonderd van de bepaling in artikel 47 lid 1 Wck: “Schuldbemiddeling is verboden”. Sinds deze aanpassing is de beschermingsbewindvoerder dus bevoegd aan schuldbemiddeling te doen. Dat wil zeggen dat in de gereedschapskist dezelfde gereedschappen zitten, welke de gemeente c.q. schuldhulpverlening ook heeft. Dat wat gedaan kan worden in het zg. ‘minnelijk traject’. Globaal zijn de middelen (lees: gereedschappen) in het minnelijk traject: betalingsvoorstellen met finale kwijting, saneringskrediet, herfinanciering, budgetcursus, budgetbeheer, budgetcoaching. Maar er zijn ook wettelijke middelen: dwangakkoord, moratorium, voorlopige voorziening, aanvraag wettelijke schuldsanering. Al deze middelen kunnen nu door de beschermingsbewindvoerder zelf worden ingezet of worden aangevraagd.

            In mijn artikel over ‘Beschermingsbewind en schuldproblematiek’[2] bespreek ik de strategieën van schuldoplossing, welke door de beschermingsbewindvoerder kunnen worden gevolgd. Dit zijn: aflossingsregelingen; afkoopregelingen tegen finale kwijting; schuldsaneringskrediet; wettelijke schuldsanering (Wsnp); en beslaglegging. In 2012 is de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) van kracht geworden. Hiermee was het zg. ‘minnelijke traject’ geregeld. Dit middel is toegevoegd aan onze gereedschapskist.

            Conclusie: door de wetswijziging van artikel 48 Wck is de gereedschapskist van de beschermingsbewindvoerder overvol geraakt. En terecht stelt Taco de vraag: moet de beschermingsbewindvoerder al deze middelen wel in willen zetten en zelf uitvoeren. Op 5 april 2016 vond in Amsterdam een bijeenkomst plaats van de Stichting “Eropaf!” over ‘Beschermingsbewind Anders!’. Eén van de sprekers was Gerd-Jan Mulder[3]. Hij pleitte voor een actieve rol van de beschermingsbewindvoerder in schuldenbewinden: een actieve aanpak van schulden. En alle beschikbare middelen staan hem daarbij ter beschikking. Een gereedschapskist vol. Maar waarom een actieve rol? Omdat de schuldhulpverlening tekort schiet: afwijzingen om diverse redenen, onoplosbare schulden. In het onderzoek van Jungmann e.a.[4] is dat bevestigd. Veel personen met onoplosbare schulden worden niet geholpen en blijven in de kou staan. Een deel daarvan vindt onderdak bij het beschermingsbewind. Stabilisatie en bescherming tegen ongeremde incassopraktijken van deurwaarders en overheden is dan het hoogst haalbare.

            Taco pleit voor nog meer gereedschap: “Graag zou ik verder zien dat partijen zich zouden inspannen om goed gereedschap te regelen voor de beschermingsbewindvoerder. Zoals bijvoorbeeld en breed moratorium bij het instellen van beschermingsbewind”[5]. Dat zou een slechte zaak zijn. Een breed moratorium zit er aan te komen voor de schuldhulpverlening (Wgs artikel 5) in 2016. Als dat (ook) zou worden ingesteld bij het instellen van beschermingbewind dan zal de toeloop naar beschermingsbewind nog groter worden. Een moratorium hoort thuis bij de schuldhulpverlening. En daar kunnen beschermingsbewindvoerders voor hun cliënten ook gebruik van maken: enkel in die gevallen waar het nodig en nuttig is.

            Er is inderdaad iets vreemds gaande met betrekking tot het beschermingsbewind. Een beschermingsmaatregel uit het familierecht, oorspronkelijk bedoeld ter bescherming van personen met lichamelijke of geestelijke beperking, wordt ingezet als een middel voor schuldoplossing. Dat hoort eigenlijk thuis in het insolventierecht. Dat wringt en schuurt. Dat is de reden waarom Taco tegenstrijdigheden ervaart en in verwarring raakt, zoals hij in zijn artikel schrijft.

           

© André Leijssen, april 2016.

  

Literatuur

-    Jungmann, Nadja, e.a. (2014): Onoplosbare schuldsituaties. Utrecht: Hogeschool Utrecht | NVVK, 2014.

-     Leijssen, André (2007): Beschermingsbewind en schuldproblematiek. In: SchuldSanering. Nummer: 2007/6, p. 14-17.

-     Mulder, Gert-Jan (2016): In het land der blinden….Feiten en fabels over beschermingsbewind. Amsterdam: Presentatie op de bijeenkomst ‘Beschermingsbewind Anders!’, april 2016.

-     Schaafsma, Taco (2015): Schuldbemiddeling door beschermingsbewindvoerders. In: Tijdschrift voor Schuldsanering, nummer 03, 2015.

-     Schaafsma, Taco: Beschermingsbewind is geen schuldhulpverlening. Te vinden op: www.beschermingsbewind.info. Ongedateerd.

-     Staatssecretaris SZW (2014): Kamerbrief toezeggingen armoede- en schuldenbeleid. Den Haag: 25 april 2014

---

[1] Schaafsma (2015), p. 8.

[2] Leijssen (2007), p. 14.

[3] Mulder (2016).

[4] Jungmann (2014).

[5] Schaafsma (2015), p. 10.

Geroddel over beschermingsbewind

In het Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken, 2016 nummer 1, is opgenomen een artikel getiteld: ‘Beschermingsbewind anders’[1]. In de ondertiteling staat: “Het aantal dat onder beschermingsbewind wordt geplaatst, stijgt explosief, en is daarmee een snelgroeiende kostenpost voor gemeenten. Mensen met schulden schieten hier in de regel weinig mee op. Integendeel”. De laatste twee zinnen zijn niet in de tekst van het artikel terug te vinden. Nergens blijkt waarop dit soort onzin gebaseerd kan zijn. Mijn ervaring als bewindvoerder is juist het tegenovergestelde. Indien mogelijk worden schulden opgelost, en in een aantal zaken kan dan het beschermingsbewind ook worden opgeheven. Ook geen wetenschappelijk bewijs op grond van onderzoek, maar wel de persoonlijke ervaring van een bewindvoerder met een lange praktijkervaring.

            In het onlangs verschenen rapport: ‘Schulden uit de knel’[2] is een paragraaf opgenomen met als titel: “1.4 Beschermingsbewind groeit, maar lost schulden niet op”. Ook hier dekt de inhoud van de paragraaf niet de titel. Nergens enige verwijzing die erop zou kunnen duiden dat beschermingsbewind niet zou werken aan het oplossen van schulden. Laat staan dat er een analyse volgt van de functies en effecten van beschermingsbewind. Of een kosten – baten analyse. En: is het beschermingsbewind wel bedoeld om schulden op te lossen? Wel schetsen de wetenschappers een beeld dat het beschermingsbewind niet deugt, waarbij men zich beroept op een televisie-uitzending, en bovendien ook nog incorrect: in het rapport staat dat een rechter-commissaris meedeelt dat 10% van de bewindvoerders zal worden ontslagen, terwijl een kantonrechter aan het woord is (Uitzending De Monitor, NCRV, 24 januari 2016). Klinkt allemaal niet erg wetenschappelijk. Ook hier dus ongefundeerde beweringen.

            Velen meten zich in de discussie een oordeel aan, zonder ook maar enige kennis van zaken of inzicht in de feiten te hebben. En inderdaad feiten over beschermingsbewind zijn schaars. Er worden geen statistieken bijgehouden; er is nauwelijks wetenschappelijke belangstelling; en bijgevolg ook geen of nauwelijks wetenschappelijk onderzoek naar het beschermingsbewind. Een vrijbrief om maar wat te roepen. Dat politici en bestuurders dat doen! Alla, dat hoort bij hun vak. Maar van wetenschappers mag men anders verwachten.

            De boven aangehaalde beweringen zetten het beschermingsbewind (weer) in een negatief daglicht. Negatieve beeldvorming. Nergens behoorlijk beargumenteerd of onderbouwd met gedegen onderzoek. Roddel dus!!

©André Leijssen, 2016.

---

[1] Catelijne Akkermans en Marc Räkers: Beschermingsbewind anders. In: Tijdschrift voor Sociale Vraagstukken, voorjaar 2016, nummer 1, pagina 8-11.

[2] Roeland van Geuns, Nadja Jungmann, Marc Anderson: Schulden uit de knel. Een verkenning van innovaties bij de aanpak van schulden. Den Haag: Platform31, april 2016.

Cashback

Frits is sinds een half jaar onder beschermingsbewind. Hij is aangemeld door een zorginstelling voor personen met een verstandelijke beperking. Hij is zwakbegaafd. Frits vindt het fijn als hij kan participeren in de maatschappij. Hij wil voor volwaardig worden aangezien. Zo heeft hij zijn rijbewijs gehaald en wil hij zijn auto blijven rijden. Hij werkt op de sociale werkvoorziening en woont zelfstandig. Woonbegeleiding vindt hij maar lastig. Zij proberen maar steeds zijn leven te bepalen door te zeggen wat hij wel en niet mag doen. Bemoeials! En nu hebben ze hem opgezadeld met een bewindvoerder. Omdat er schulden zijn ontstaan. Daar kan hij toch ook niks aan doen?!

Zijn bewindvoerder is de baas over zijn geld. Als hij dat had geweten, dan was hij er nooit aan begonnen. Nu wil die bewindvoerder dat hij zijn auto wegdoet om schulden af te lossen. Dat nooit. Hoe moet hij dan naar zijn werk gaan? Op de fiets zeker! Maar die heeft hij niet eens. Hij krijgt ook veel te weinig leefgeld. Eén tank benzine en een paar pakken shag, en dan is het op. En dan heeft hij nog eens niet gegeten. Het zint hem niet en het blijft wringen. Maar als hij kan gaat hij toch zijn eigen weg.

Zijn vriend Jaap heeft hem verteld van een winkel in Helmond waar je geld krijgt als je een telefoonabonnement afsluit. Hij is er naartoe gegaan. En het werkt inderdaad. Voor ieder abonnement dat je afsluit krijg je € 150,- op je bankrekening bijgeschreven. En je krijgt de smartphone er nog gratis bij ook. Gisteren heeft hij in die winkel drie abonnementen afgesloten. Vandaag stond het geld op zijn rekening en heeft hij het kunnen pinnen. Gauw alles eraf halen voordat zijn bewindvoerder het inpikt. En vandaag heeft hij nog twee abonnementen afgesloten in dezelfde winkel. Morgen kan hij dus weer pinnen. Kassa!

Maar wat moet hij met vijf telefoons? Die kan je goed verkopen, dan verdien je daar ook nog geld mee. Zo gedacht, zo gedaan. Vier telefoons verkocht voor € 75 per stuk. Want zelf heeft hij er eentje gehouden. Als je mee wil doen en erbij wil horen, dan moet je wel een smartphone hebben, vindt Frits.

Graag had ik de handelwijze van de smartphone winkel aan een rechter voorgelegd. In twee dagen tijd aan één persoon vijf mobiele telefoonabonnementen verkopen, daarbij nog geld toegeven, en zonder je af te vragen of die persoon wel in staat is de maandelijkse abonnementsgelden te betalen! Is hier geen sprake van ‘misleiding’ of ‘dwaling’? Zover is het niet gekomen. Frits heeft gekozen voor een andere bewindvoerder.

Ze bestaan nog steeds de cashback acties. Van Huawei, Philips, Sony, Cannon, Samsung, Nokia. En het wemelt van de klachten van consumenten daarover op de website van Kassa van de VARA.

© André Leijssen, 2016.