P.S.

“Het ministerie van Volksgezondheid ontdekte dat achttienduizend mensen onder bewind een hogere zorgpremie betalen dan nodig, omdat hun bewindvoerder geen betalingsregeling treft met de zorgverzekeraar. Deze mensen zijn maandelijks 27 euro te veel kwijt. ‘Het lijkt onbegrijpelijk dat bewindvoerders geen betalingsregeling treffen’, zegt een woordvoerder van het ministerie”. Citaat uit De Groene Amsterdammer van 2 mei 2018, nr. 18.

Laten we eens kijken hoe dat zit. Als voorbeeld nemen we de situatie van Piet Schuldenaar. Zijn goederen staan sinds vier maanden onder bewind. Zijn bewindvoerder heeft deze maanden nodig gehad om zijn situatie in kaart te brengen. Hoe ziet zijn situatie eruit? We kijken naar zijn huishoudbudget en zijn schuldensituatie.

Huishoudbudget: Piet heeft geen werk. Hij solliciteert zich het ‘leplazarus’, maar werk is er geen voor hem. Niet-geschoolde arbeid is er niet meer; met alleen LOM-school kun je nergens terecht. Hij heeft dus een bijstandsuitkering van de gemeente. Netto € 948 per maand. Maar daar wordt op ingehouden voor de belastingdienst: beslaglegging van € 97 per maand. Hij krijgt huurtoeslag. De zorgtoeslag: daar is beslag op gelegd. De bewindvoerder heeft bijzondere bijstand aangevraagd voor de kosten van het bewind. De bewindvoerder betaalt de huur en andere vaste lasten. En Piet? Piet krijgt iedere week € 40 leefgeld. Hij hoeft niet van honger om te komen. Kleren koopt hij in de kringloopwinkel. En de bewindvoerder heeft hem aangemeld bij de voedselbank.

Schulden: Piet heeft veel schulden. Hij dacht dat het iets van rond de € 15.000 was. Maar de bewindvoerder heeft een lijst gemaakt en die komt uit op bijna € 32.000. Verschillende aanslagen van de belastingdienst uit de tijd dat hij geprobeerd heeft zijn geld te verdienen als zzp-er schoonmaker. Is niks geworden met al die belastingbrieven. Hij kwam gewoon geld te kort om van te leven. Daardoor is hij in de schulden geraakt. Ruim € 9.000 bij de belastingdienst, waarvan de helft bestaat uit boetes. Zijn zorgpremie heeft hij nooit betaald. Bij het CAK staat € 2.500; bij de zorgverzekeraar € 5.300; bij de deurwaarder vijf vorderingen, samen € 1700; bij het CJIB ook nog eens € 1.300. Totaal dus ruim € 10.800. Dan heeft hij nog een huurschuld van zijn vorige woningstichting bij de deurwaarder; ook bij de deurwaarder van Greenchoice; het waterschap heeft hij ook niet kunnen betalen. Ook een verkeersboete bij het CJIB, die al meer dan verdubbeld is, omdat hij gewoonweg niet kon betalen. Bij een schuldopkoper (Lindorff Incasso) nog een heel oude schuld bij de KPN, waarvan Piet dacht dat die allang was afgeschreven. Een onbetaalde tandartsrekening die bij het incassobureau ligt. Aanslagen van de gemeente voor heffingen, die niet betaald zijn (van een aanvraag kwijtschelding had Piet nog nooit gehoord). Bij de woningstichting heeft hij een achterstand van twee maanden; bij de energieleverancier is drie maanden achterstand. Zijn telefoon is afgesloten: die schuld is gigantisch opgelopen. De telefoon heeft hij gehouden, en hij heeft een prepay-kaartje gekocht met een ander telefoonnummer.

Piet is al eens naar de gemeente geweest voor hulp. Maar daar konden ze hem niet helpen. Hij moest allerlei formulieren invullen, waar hij niets van snapte. En hij moest deel gaan nemen aan een ‘budgetcursus’ in een groep. Dat kan Piet helemaal niet, dat past niet bij hem. Daarom is hij er niet naartoe gegaan. Toen heeft de gemeente de hulp beëindigd. Piet zag het allemaal niet meer zitten, en toen heeft een maatschappelijk werker van het buurthuis hem naar een bewindvoerder verwezen.

Terug naar de beginvraag: waarom treft de bewindvoerder geen betalingsregeling met de zorgverzekeraar. Het antwoord is gegeven: in de schuldenlijst staan z.g. bedreigende schulden (huurachterstand en achterstand bij energieleverancier). Dat heeft prioriteit. Maar bovendien: Piet heeft geen aflossingscapaciteit meer. De belastingdienst heeft de beslagvrije voet te laag vastgesteld: daar moet de bewindvoerder wat aan doen. Daar gaan enkele maanden overheen. En intussen krijgt Piet dus gewoon te weinig om van te leven. Om de verhuurder en de energie aan het lijntje te houden, zodat Piet kan blijven wonen, moet de bewindvoerder toch iets af gaan lossen. Voorbeeld: huur 2 maanden = € 1.000. Aflossing € 20 per maand geeft 50 maanden aflossing. Hij heeft een minimumuitkering. Het uiterste minimum is de beslagvrije voet (90% bijstandsnorm met enige correcties i.v.m. zorgpremie/ zorgtoeslag en huur/ huurtoeslag). Piet zit daar noodgedwongen onder, vanwege huurachterstand en achterstand bij energie.

Inderdaad Piet is iedere maand ‘27 euro te veel kwijt’. Dat Piet 27 euro in de maand te veel kwijt is, ligt niet aan Piet, ook niet aan zijn bewindvoerder, maar aan de onzalige boeteregeling die door ‘Den Haag’ is uitgevonden. “Laten we personen die hun zorgpremie niet kunnen betalen lekker een boete opleggen” en vervolgens met een beschuldigende vinger wijzen naar de schuldenaar en zijn bewindvoerder. Dat is wat voor Piet onbegrijpelijk is. Maar ook voor zijn bewindvoerder. In de tijd van het ziekenfonds was het voor Piet allemaal wat eenvoudiger. De ziekenfondspremie werd op zijn loon of uitkering ingehouden. Daar had Piet dus geen omkijken naar.

In de huidige wet- en regelgeving is er voor veel personen zoals Piet geen mogelijkheid om een betalingsregeling te treffen. En er zijn heel veel ‘Pieten’, die niet geholpen kunnen worden door de schuldhulpverlening. ‘Pieten’ die de ingewikkelde formulieren niet begrijpen. ‘Pieten’ die niet meer dan LOM-school hebben gehad. ‘Pieten’ die zwakbegaafd zijn. ‘Pieten’ die laaggeletterd zijn. ‘Pieten’ die financieel niet zelfredzaam zijn. Deze ‘Pieten’ worden het beschermingsbewind ingeduwd. Zij begrijpen de wetten en regels niet; het overkomt hen allemaal: de enorm hoge kosten en boetes die worden opgelegd. Zij kunnen niet meedoen, zij mogen niet meedoen. Het wordt de ‘Pieten’ onmogelijk gemaakt om mee te doen. ‘Participeren’ noemen ze dat in ‘Den Haag’.

Misschien dat die woordvoerder uit Den Haag van dat deftige ministerie zich eens wil verdiepen in de problematiek van de vele ‘Pieten’ in ons land. Misschien dat hij dan wel een beetje gaat begrijpen waarom zijn bewindvoerder geen betalingsregeling treft. Misschien dat dan zijn beperkte en kortzichtige blik iets verder gaat dan de cijfers van zijn ministerie.

Misschien dat dan De Groene Amsterdammer tot het inzicht komt dat de bewindvoerders er niet ‘met de pet naar gooien’, zoals ze in hun commerciële krantje schrijven.

© André Leijssen, 19 mei 2018.

Literatuur:

-          Jungmann, N. e.a. (2014): Onoplosbare schuldsituaties. Hogeschool Utrecht / NVVK, 2014.

De aardappeleters

de aardappeleters

onder het strooien dak van de woonhut

hangt de geur van armoede
de walm van het petroleumlampje
de damp van de aardappelschotel
gemengd met koffie van cichorei

aardappelkoppen op bezwete lijven

knokige handen reiken naar de spijs
die uit de zwarte aarde is gewroet
nog zichtbaar onder de nagelranden
en in de groeven van het gelaat

de warmte van koe en stalmest

dringt binnen in het ‘mensennest’
de omgang met het vee zit in de kleren
het is de geur van zwoegers
van vermoeide ledematen

© André Leijssen, januari 2016

Niet het schilderij de 'Nachtwacht' van Rembrandt, maar het schilderij 'De aardappeleters' van van Gogh geeft op goede wijze weer hoe de meeste Nederlanders in hun tijd leefden. In armoede. Een bezoek aan het Vincent van Gogh Museum zou meer op zijn plaats zijn, dan een bezoek aan de 'Nachtwacht'.

Noodzaak van curatele i.p.v. beschermingsbewind en mentorschap

Hof Arnhem-Leeuwarden: ondercuratelestelling i.p.v. beschermingsbewind en mentorschap. De feitelijke situatie van betrokkene is doorslaggevend. "Alles overziend is het hof met de echtgenote, de kinderen en de curator van oordeel dat de kantonrechter de betrokkene terecht onder curatele heeft gesteld en dat de noodzaak tot het voortduren van die beschermingsmaatregel nog immer bestaat. De onafhankelijke curator ervaart evenals de naasten dat de betrokkene bij tijd en wijle volledig het zicht op de werkelijkheid kwijt is en met de meest bizarre zaken dan wel rechtshandelingen op de proppen komt. Dit past in het door de voormalig psychiater van de betrokkene geschetste beeld dat diens bipolaire stoornis zonder behandeling met medicatie ontaardt in manische episodes. Tijdens een manie kunnen mensen ook last hebben van psychotische verschijnselen en van sociale en relationele problemen zo blijkt uit de beschikbare informatie. De curator onderschrijft de stelling van de echtgenote en het oordeel van de rechtbank dat de betrokkene zijn belangen niet behoorlijk waarneemt als gevolg van zijn geestelijke toestand en door gewoonte van drankmisbruik. Het hof sluit zich daarbij aan".

http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:GHARL:2016:8916

Verboden vruchten

VERBODEN VRUCHTEN

            Onhoorbaar glijdt ze met haar rolstoel door de gang. Ze heeft een afspraak met de sociaal werker Sjef VandenBroecke. Ze wacht op hem in de hal. Hij kan haar beslist helpen. Ze maakt zich zorgen. Het blijft maar door haar hoofd malen. Nerveus kijkt ze op de klok.

            Joke verblijft al ruim negenentwintig jaren in het verpleeghuis. Op de somatische afdeling. Vanwege haar ziekte is zij aan haar rolstoel gekluisterd. Ze heeft volledige verzorging nodig. Henri kon haar niet verzorgen thuis. Hij had immers overdag zijn werk.

            Ze herinnert zich nog hoe Henri op die dag weer bij haar op bezoek is. Een drukke prater is hij nooit geweest. Maar nu is hij toch wel heel schaars met zijn woorden.

“De papieren van de rechtbank zijn binnen” zegt ze.

“Ja”.

“Heb jij ze ook ontvangen?”.

“Ja”.

Daarmee is hun echtscheiding bezegeld. Zij heeft de echtscheiding aangevraagd vanwege zijn ontrouw. Wat zij hem niet meer bieden kon, heeft hij elders gezocht. Het is maar een eenmalig iets zegt hij. Joke vindt dat ze er daarom maar beter mee kan kappen. Dan heeft hij alle vrijheid en kan hij zijn eigen weg gaan. Maar Henri wil geen afscheid van haar nemen. Hij blijft haar bezoeken, iedere dag na zijn werk, al meer dan vijfentwintig jaren. En dat blijft hij ook doen na de echtscheiding. Voor hem is en blijft zijn Joke de vrouw in zijn leven.

            En nu is Henri dood. Een hartaanval. Verleden week is hij begraven. Zijn broer Willem is bij haar op bezoek geweest. Hij zegt dat er een testament is waarin zij tot enige erfgename is genoemd. Of zij wil overwegen om de erfenis niet te aanvaarden. Joke zegt dat de wens van Henri gevolgd moet worden. Willem heeft boos gereageerd. “Stik maar in zijn geld. Hier!” roept hij, en smijt de sleutels van de woning en van de auto op de grond.

En dan die brief van de notaris. Hij kan haar nog niet het beheer over de nalatenschap geven. Eerst moet hij nog wat uitzoeken. Die vrouw, waarmee Henri toen……. Zij was ongehuwd. Zij heeft een dochter gekregen in die tijd. Is dat kind misschien van Henri? Dat moet grondig worden uitgezocht. Als dat meisje van Henri is, dan….. Ja dan! Zij kan haar kindsdeel opeisen. Daar heeft zij recht op.

‘s-Middags op haar kamer heeft ze het niet meer. Ze moet huilen als een klein kind. De tranen rollen over haar wangen op haar kleed. Wat heeft ze toch gedaan? Wat heeft ze Henri aangedaan? De man op wie ze zo verliefd was. Met wie ze zoveel jaren gelukkig is geweest. Die haar ook tijdens haar ziekte steeds trouw is gebleven. Op die éne keer na. De man die haar jarenlang dagelijks is komen bezoeken. Ondanks de echtscheiding. Nooit hebben ze er nog over gesproken. Ze hebben het doodgezwegen, het nooit uitgepraat. En ze kan het niet meer goed maken. Nu hij dood is kan ze het niet meer goedmaken. Daarvoor is het te laat.

Curatele. Wanneer wel en wanneer niet?

Gerechtshof 's-Hertogenbosch: Ambtshalve omzetting curatele in beschermingsbewind en mentorschap. Gewezen curator gaat in hoger beroep. Zijn beroep is gegrond.

"Het hof verwerpt voorts het oordeel van de kantonrechter dat de ondercuratelestelling niet meer de passende beschermingsmaatregel is voor de rechthebbende. Uit het dossier is gebleken dat de rechthebbende afhankelijk is van 24-uurs zorg, het denkvermogen heeft van een zeer jong kind en niet zelfstandig kan eten, praten en lopen. Voor het hof staat vast dat de rechthebbende duurzaam niet in staat is zijn belangen ook maar enigermate zelf waar te nemen. Het hof acht de lichamelijke en geestelijke toestand van de rechthebbende dan ook dermate ernstig dat er geen grond is de curatele te beëindigen".

Uitspraak van het Hof in strijd met artikel 12 lid 2 van het VN-verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap? Artikel 12 lid 2: "De staten die partij zijn erkennen dat personen met een handicap op voet van gelijkheid met anderen in alle aspecten van het leven handelingsbekwaam zijn".

De mensenrechten juristen van het VN-verdrag gaan voorbij aan de feitelijke handelingsonbekwaamheid van personen.

http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:GHSHE:2017:358